5 cách giúp con đặc biệt phát triển kỹ năng giác quan
Ba mẹ ơi, em bé đặc biệt của chúng ta có thể gặp khó khăn trong việc xử lý các kích thích từ giác quan. Điều này đôi khi khiến bé cảm thấy quá tải hoặc không phản ứng như mong đợi. Tuy nhiên, việc kích thích giác quan một cách phù hợp có thể giúp em bé phát triển kỹ năng tự lập, khả năng giao tiếp và tư duy. Những hoạt động này không chỉ giúp con nhận biết thế giới xung quanh mà còn hỗ trợ bé hòa nhập xã hội. Cùng cô Hi tìm hiểu 5 cách hiệu quả để phát triển giác quan cho em bé của chúng ta nhé!
1. Phát triển xúc giác
Tại sao quan trọng:
Xúc giác giúp trẻ hiểu được các kết cấu và bề mặt khác nhau, từ đó phát triển kỹ năng cảm nhận và phân biệt môi trường xung quanh. Đối với trẻ tự kỷ hoặc chậm phát triển trí tuệ, cảm nhận xúc giác có thể giúp trẻ điều chỉnh phản ứng cảm xúc, giảm căng thẳng và cải thiện khả năng tập trung.
Gợi ý hoạt động chi tiết:
- Giới thiệu các vật liệu có kết cấu khác nhau: Bắt đầu với những vật liệu mềm mại như vải bông, len, hoặc nước ấm. Sau đó từ từ chuyển sang các vật liệu có bề mặt thô hoặc gồ ghề như cát, đất sét, và thậm chí cả giấy ráp.
- Sử dụng đồ chơi xúc giác: Ba mẹ có thể tạo một góc chơi riêng với các đồ chơi có bề mặt khác nhau, chẳng hạn như các khối mềm, gồ ghề, hay bóng xốp để bé chơi tự do.
- Tích hợp vào hoạt động hàng ngày: Trong các hoạt động thường ngày như tắm, mặc đồ, hay chơi, ba mẹ có thể khuyến khích bé chạm vào các vật liệu khác nhau và dùng từ đơn như “Mềm”, “Nhám”, “Trơn” để giúp con hiểu về cảm nhận bề mặt.
Mẹo từ cô Hi: “Ba mẹ có thể nhẹ nhàng hướng dẫn tay của con khi chạm vào các vật liệu mới và lặp lại từ đơn để giúp con ghi nhớ cảm giác.”
2. Phát triển thính giác (Sử dụng động từ)
Tại sao quan trọng:
Thính giác giúp trẻ phản hồi với âm thanh từ môi trường, đồng thời phát triển khả năng nhận biết giọng nói và giao tiếp. Một số trẻ đặc biệt có thể rất nhạy cảm với âm thanh, hoặc không phản ứng với các âm thanh quen thuộc. Thay vì chỉ mô tả âm thanh bằng tính từ, ba mẹ có thể sử dụng động từ để giúp trẻ dễ hiểu hơn thông qua hành động tạo ra âm thanh.
Gợi ý hoạt động chi tiết:
- Nghe âm thanh tự nhiên: Khi con nghe các âm thanh từ tự nhiên như tiếng lá cây, tiếng nước chảy, ba mẹ có thể dùng động từ như “Rung” (lá cây rung), “Chảy” (nước chảy) để giúp trẻ hiểu rằng hành động này tạo ra âm thanh đó.
- Sử dụng âm nhạc: Âm nhạc là một cách tuyệt vời để bé làm quen với âm thanh. Khi con nghe nhạc hoặc chơi nhạc cụ, ba mẹ có thể dùng động từ như “Đánh” (trống), “Lắc” (lục lạc) để giúp trẻ hiểu rằng hành động của mình đang tạo ra âm thanh.
- Tạo nhạc cụ đơn giản: Ba mẹ có thể cùng con làm các nhạc cụ đơn giản như lục lạc, trống hoặc các chai chứa hạt nhỏ. Khi con chơi, ba mẹ có thể nói “Lắc”, “Đập”, “Gõ” để mô tả hành động của con và giúp con liên kết động từ với âm thanh.
Mẹo từ cô Hi: “Lặp lại động từ liên quan đến hành động như ‘Lắc’, ‘Đánh’, ‘Gõ’ khi con tạo ra âm thanh. Điều này sẽ giúp con hiểu rằng hành động cụ thể tạo ra âm thanh.”
3. Phát triển vị giác
Tại sao quan trọng:
Vị giác giúp trẻ làm quen với các loại thức ăn khác nhau và kích thích sự tò mò. Trẻ tự kỷ hoặc chậm phát triển trí tuệ thường kén ăn hoặc có chế độ ăn hạn chế, do đó việc giới thiệu thực phẩm mới cần được thực hiện chậm rãi và kiên nhẫn. Việc sử dụng từ đơn và tính từ miêu tả giúp trẻ dễ hiểu hơn về hương vị của thức ăn.
Gợi ý hoạt động chi tiết:
- Giới thiệu các hương vị mới: Khi cho con thử món ăn mới, ba mẹ có thể sử dụng từ đơn như “Ngọt”, “Chua”, “Mặn” để mô tả hương vị. Nếu con chưa phản ứng, ba mẹ có thể giúp con bằng cách nói ngắn gọn và lặp lại nhiều lần.
- Chơi trò ‘nếm thử’: Để việc ăn uống trở nên thú vị, ba mẹ có thể đặt một số món ăn khác nhau trước mặt con và dùng từ đơn như “Giòn”, “Mềm” để mô tả kết cấu thức ăn.
- Kết hợp thực phẩm mới với món yêu thích: Nếu con thích một món ăn cụ thể, ba mẹ có thể kết hợp với món mới và tiếp tục sử dụng từ như “Ngon”, “Giòn” để con dần nhận biết cảm nhận về vị giác.
Mẹo từ cô Hi: “Sử dụng từ đơn như ‘Ngọt’, ‘Mặn’, ‘Giòn’ để mô tả cảm nhận của món ăn, giúp con dần hiểu rõ hơn về hương vị mà không bị quá tải bởi câu dài.”
4. Phát triển thị giác
Tại sao quan trọng:
Thị giác giúp trẻ quan sát và nhận biết môi trường xung quanh, đồng thời phát triển kỹ năng nhận diện, phán đoán và tập trung. Trẻ tự kỷ hoặc có nhận thức thấp có thể bị thu hút bởi các màu sắc hoặc ánh sáng mạnh, do đó việc giới thiệu kèm theo tính từ giúp trẻ dễ hiểu hơn về cảm nhận thị giác.
Gợi ý hoạt động chi tiết:
- Sử dụng đồ chơi có màu sắc và hình dạng: Khi con cầm một đồ chơi màu sắc, ba mẹ có thể mô tả bằng từ đơn như “Đỏ”, “Xanh”, “Tròn” để giúp trẻ nhận biết màu sắc và hình dạng.
- Đèn chiếu và đối tượng chuyển động: Khi sử dụng đèn chiếu hình hoặc đồ chơi chuyển động, ba mẹ có thể dùng từ đơn như “Xoay”, “Sáng”, “Mờ” để giúp con nhận biết các đặc điểm thị giác khác nhau.
- Tìm kiếm đồ vật theo màu: Đối với trẻ có nhận thức thấp, ba mẹ có thể sử dụng từ đơn như “Đỏ”, “Xanh”, “Vàng” khi trẻ cầm đồ vật, kết hợp với tính từ “Sáng” hoặc “Tối” để tăng cường nhận thức màu sắc.
Mẹo từ cô Hi: “Sử dụng từ đơn như ‘Đỏ’, ‘Xanh’, ‘Tròn’ để giúp trẻ nhận biết rõ ràng hơn về màu sắc và hình dạng.”
5. Phát triển khứu giác
Tại sao quan trọng:
Khứu giác giúp trẻ liên kết mùi hương với những trải nghiệm và cảm xúc. Đối với trẻ tự kỷ, một số mùi hương có thể gây ra phản ứng mạnh, vì vậy việc giới thiệu các mùi mới nên được thực hiện dần dần kèm theo mô tả bằng từ đơn và tính từ.
Gợi ý hoạt động chi tiết:
- Giới thiệu các mùi hương tự nhiên: Khi cho con ngửi một mùi hương, ba mẹ có thể mô tả bằng từ đơn và tính từ như “Thơm”, “Chua”, “Nồng” để giúp con nhận biết mùi hương.
- Sử dụng hộp mùi hương: Ba mẹ có thể tạo ra một “hộp mùi hương” chứa các vật liệu như cam, quế, oải hương và dùng từ như “Ngọt”, “Thơm”, “Nồng” để giúp con nhận biết mùi.
- Mùi hương trong cuộc sống hàng ngày: Tận dụng mùi hương trong các hoạt động hàng ngày như nấu ăn, đi dạo trong vườn để con tiếp xúc với nhiều mùi khác nhau mà không bị quá tải.
Mẹo từ cô Hi: “Sử dụng từ đơn khi con ngửi mùi để con dễ liên kết hơn.”
Kết thúc:
“Việc giúp trẻ đặc biệt phát triển các giác quan không chỉ giúp con khám phá thế giới mà còn là nền tảng quan trọng cho sự phát triển kỹ năng giao tiếp, tự lập và tư duy. Với tình yêu thương và kiên nhẫn của ba mẹ, em bé của chúng ta sẽ tiến bộ mỗi ngày. Ba mẹ hãy áp dụng những cách mà cô Hi vừa chia sẻ để hỗ trợ con nhé!”